9 maart 2009

Wetenschap en Marktwerking

Vorige week donderdag, 5 maart, in Villa VPRO een korte discussie tussen Sjoerd Verduyn Lunel, dekaan van de faculteit W&N, en Jacques van Alphen, hoogleraar Dierenecologie in het IBL, naar aanleiding van de in gang gezette reorganisatie van het IBL. Verduyn houdt een pleidooi voor marktwerking in de wetenschap. Dat proces zal vanzelf de beste wetenschappers op de beste plek bijeenbrengen.

Nog niet zo gek lang geleden, toen hij nog voorzitter van de KNAW was, maakte Frits van Oostrom in een interview kritische kantekeningen bij de werking van de markt in een universitaire kontekst:

"Het is de hoogste tijd dat de wetenschap stopt met het na-apen van het bedrijfsleven. Want daarmee ontken je de unieke kwaliteiten van de eigen sector. Wetenschap werkt niet zoals de markt en heeft meer weg van sport of zelfs kunst. Dus probeer niet alles uit te drukken in economische termen of productiecijfers en heb oog voor de lange termijn. Echte innovatie is geen kwestie van strooigoed, maar van het scheppen van een goed klimaat en dat jarenlang volhouden."

Verduyn weet het waarschijnlijk beter. Wat zeggen anderen er van?

"In Nederland is maar één markt die optimaal werkt, en dat is de bloemenmarkt. (bron: Minister van Economische Zaken, Maria van der Hoeven)

Zie ook:

Onderzoek Marktwerkingsbeleid (ministerie van economische zaken)

Of is er wel degelijk sprake van een markt voor universitair onderzoek en onderwijs?

"Maar het is overduidelijk waar dat Amerikaanse wetenschappers het buitengewoon goed doen, niet alleen in de economie, ook in natuurkunde, geneeskunde en scheikunde. De beste universiteiten ter wereld staan in de Verenigde Staten. En er zijn meer sterke universiteiten dan in Europa.
Daar is maar één reden voor: Amerikaanse universiteiten concurreren met elkaar, voor de beste hoogleraren, voor de beste studenten, voor subsidies en giften. Concurrentie is gezond. Het dwingt universiteiten zich telkens te verbeteren. Veel zijn in private handen en dat maakt de competitie heel natuurlijk."[bron: Eric Maskin]

The Purpose of Harvard is Not to Educate People

"If anything, its primary purpose is to produce research and scholarly work"

Belangenverstrengeling bij onderzoek voor derden? [Discover Magazine]

"The conflicts of interest are legion, and extend across the entire academic spectrum. If the University of Berkeley takes millions from British Petroleum for "alternative fuels research", will they also be interested in hiring junior scientists who specialize in environmental toxicology of crude oil pollutants? If one of Harvard's patented drugs is found to have negative side effects by a Harvard scientist, will publication of the results be encouraged? These are basic conflict-of-interest issues that are widely accepted in other areas - that's why we have insider trading rules, for example (as scientists who thought they could use their inside knowledge of patents, IPOs, etc. to make big bucks are starting to discover).
Such considerations might also play into whether or not to fund basic physics research, as well - not too many patents being generated by the cosmologists these days, are there? Should the unproductive departments be eliminated, as per good business practices?"

ECTS'en als product. Zie NoCureNoPay op Onderwijsethiek blog, deel 1 en deel 2.

Voor een uitgebreide collectie bronnen mbt onderwijs en marktwerking, zie Ben Wilbrink - Concurreren in het onderwijs / marktwerking.

Hoe moet het begrip marktwerking worden geduid? Dit is wat economen er onder verstaan:

"Wie micro-economen hoort praten over marktwerking hoort begrippen als invisible hand, volkomen concurrentie en vrije prijsvorming. Economen zien de markt als een hypothetische plaats waar vragers en aanbieders elkaar ontmoeten. Marktwerking verwijst daarbij naar de intensiteit van mededinging of concurrentie. Ervan uitgaande dat vragers én aanbieders hun nut maximaliseren, vereist dit een structuur waarbij geen partij absolute marktmacht heeft, geen productdifferentiaties bestaan en waarbij toe- en uittreding en vrije prijsvorming mogelijk is. Dit laatste impliceert in principe de afwezigheid van overheidsingrijpen. In theorie voldoet een marktvorm van volkomen concurrentie aan alle genoemde vereisten" [bron]

Hoe ziet in de kontekst van wetenschappelijk onderzoek en -onderwijs de markt eruit? Wie zijn de aanbieders, waaruit bestaat hun produkt, en wie is de vragende partij? Als we een universiteit als aanbieder zien is er sprake van twee soorten van producten. Enerzijds diploma's en gediplomeerden (BSc, MSc, PhD) als resultaat van een onderwijsinspanning, en anderzijds onderzoeksresultaten als resultaat van (intern dan wel extern gefinancierde) onderzoeksinspanningen. De twee soorten producten zijn binnen een universiteit aan elkaar gekoppeld door het feit dat er in de regel alleen onderwijs wordt aangeboden in die disciplines waarbinnen ook onderzoek wordt verricht. Niet universitaire onderzoeksinstituten, zoals bijvoorbeeld de diverse KNAW instituten, en TNO en het RIVM, etc, zijn vergelijkbare aanbieders maar zij leveren alleen onderzoeksresultaten als produkt af, en geen diploma's [althans niet direct].

Wie vraagt om het produkt? Als het om onderwijs gaat zijn dat VWO'ers (BSc diploma), BSc studenten (MSc diploma), MSc studenten (PhD bul), etc. Als het om onderzoeksresultaten gaat moeten de vragende partijen worden onderscheiden naar geldstroom. Voor wat betreft het onderzoek dat de universiteit zelf uit rechtstreeks door de minister toegewezen middelen, de zg 1e gelstroom, financieert bestaat er geen directe vragende partij. De onderzoeksvraag is in beginsel in de kontekst van academische vrijheid en ongebondenheid geformuleerd. De resultaten in de vorm van publikaties (artikelen, boeken) zijn in eerste instantie alleen voor peers mogelijk interessant. Voor onderzoek dat uit de 2e geldstroom (NWO, STW) of 3e geldstroom (EU, overheid, bedrijfsleven) wordt gefinancieerd kan de opdrachtgever/geldschieter gezien worden als vragende partij. Het onderwerp van onderzoek is hier meestal thema gebonden. De geldschieter bepaald welke richtingen van onderzoek of thema's als voldoende relevant dan wel nuttig moeten worden beschouwd, en wat voor soort produkt (publikatie, rapport, artefakt) er binnen een bepaalde tijd moet worden opgeleverd.

...

Update: 29-07-09

Posted by Rino Zandee at 9 maart 2009 4:36     Share/Save/Bookmark

Comments

Post a comment




Remember Me?

(you may use HTML tags for style)